Alışkanlık ve bağımlılık zıt mı?

Alışkanlık ve bağımlılık kavramları, bireylerin davranışlarını şekillendiren önemli unsurlardır. Ancak bu iki terim, genellikle birbirine karıştırılsa da, farklı dinamiklere ve sonuçlara sahiptir. Alışkanlık, tekrarlanan eylemlerle oluşan, zamanla otomatik hale gelen ve bireyin kontrolünde olan bir durumdur. Öte yandan bağımlılık, bu eylemlerin birey üzerinde zorlayıcı bir etki yaratması ve kontrol kaybı yaşanması ile karakterize edilir. Bu noktada, alışkanlığın bağımlılığa dönüşme potansiyeli, bireyin yaşam kalitesini etkileyen bir faktördür.

Hayır, alışkanlık ve bağımlılık zıt değildir; aksine, alışkanlık bağımlılığın bir önceki aşamasıdır.

Alışkanlık, beyinde belirli nöronların tekrarlanan bir davranışla ateşlemesi sonucu ortaya çıkan, kontrol edilebilir ve genellikle olumlu veya olumsuz rutinlerdir.

Bağımlılık ise, bir davranış veya maddenin kontrol edilemez şekilde sürekli ihtiyaç haline gelmesi ve kişinin günlük yaşamını olumsuz etkilemesidir.

Bir davranışın alışkanlık mı yoksa bağımlılık mı olduğunu anlamak için şu kriterlere dikkat edilebilir:

• Davranışı bırakmak istendiğinde zorlanıp zorlanılmadığı ;
• Davranış veya maddeye ulaşılamadığında huzursuzluk, öfke veya kaygı hissedilip hissedilmediği ;
• Sosyal ilişkilerde, iş hayatında veya sağlıkta olumsuz etkiler görülüp görülmediği.